SUÞEHRÝ'NDE KÜLTÜR
 Suþehri’nde kültürel yapýyý etkileyen en önemli faktörlerden biri coðrafi konumdur. Ýlçenin Ýç Anadolu ile Karadeniz Bölgelerinin geçiþ çizgisinde yer almasý, iklim ve bitki örtüsünde olduðu gibi kültür ve folklarda da geçiþ özelliklerini ön plana çýkarýr. Yörede Ýç Anadolu ve Karadeniz kültürü bir arada görülür. Bunun en çarpýcý örneði, Ýç Anadolu Bölgesine has davul zurna ile Karadeniz Bölgesinin karakteristik enstrümaný kemençenin yan yana görülmesidir. Halk oyunlarýnda da geçiþ özelliklerini görmek mümkündür. Suþehri’nde Karadeniz Bölgesinin “HORON”u ile Ýç Anadolu Bölgesi'nin “HALAY”ý adeta iç içe girmiþ gibidir.
Ýlçenin tarihindeki olaylar, temel geçim kaynaðý olan tarým ve hayvancýlýkla ilgili faaliyetler, Suþehri kültüründe etkin olan diðer faktörlerdir.

 

YÖRESEL AÐIZ ÖZELLÝKLERÝ

Eskiden yaygýn olan görücü usulünün artýk görülmediði Suþehri’nde, evlenecek kýz ve erkeðin birbirlerini görmeleri, tanýmalarý esasý artýk yerleþmiþtir.

Önce kadýlarýn, daha sonra erkeklerin dünür gitmesinden sonra, þayet cevap olumlu ise söz kesilir. Belirli bir tarihte þerbet içilmesi, niþan yapýlmasý kararlaþtýrýlýr. Niþan törenine köylerde tüm köy halký , ilçe merkezinde akraba ve tanýdýklar davet edilir. Niþan, köylerde kýz evinde yapýlýr. Oyunlar ve türkülerle eðlenilir,yüzükler takýlýr. Kýz tarafý ve erkek tarafý karþýlýklý olarak hediyeler takar. Niþanlýlýk sýrasýnda dini bayram geçerse, gelin ve damat adayýna karþýlýklý bayramlýk hediyeler gönderilir.

Niþanlýlýk sýrasýnda düðün tarihi belirlenir. Düðün tarihine bir haftaya yakýn bir süre kalýnca, kýz ve erkek tarafýndan bir grup eksik görmeye giderler. Gelin adayýna gerekli giyecek ve dayanýklý ev eþyalarý alýnýr. Kýz evinde kýzýn çeyizi sergilenir. Konu-komþu gelinin çeyizin ve eþyalarýný görmeye giderler.

Düðüne bir hafta kalýnca gelin, kýnaya çýkar, yakýn akrabalarýnýn ve arkadaþlarýnýn evine yemeðe gider, bu gruba yakýn akraba ve komþularýn genç kýzlarý da katýlýr. Misafir olunan evde kendi aralarýnda eðlenirler. Düðünler genel olarak cumartesi-Pazar günleri yapýlýr. Oðlan evi tarafýndan misafirlere ve köy halkýna yemek verilir.

Yemekten sonra davul zurna çalmaya baþlar. Kadýnlarýn bulunduðu bölümde ince çalgý çalýnýr. Düðün çeþitli eðlencelerle geç saatlere kadar sürer.

Damat saðdýç tarafýndan bir yakýnýnýn evine götürülür, istirahat etmesi saðlanýr. Damat, gençler tarafýndan kaçýrýlýr, saðdýçtan bahþiþ alýnmayýnca geri verilmez. Kýz evinde eðlenceler sonunda geline kýna yakýlýr. Kýna türküsü, kýzlar tarafýndan söylenir.

Kýnayý getir anam,
Parmaðýn batýr anam,
Bu gece misafirim,
Yanýnda yatýr anam.

Kýna yakýlmasý sýrasýnda gelin, annesi ve yakýnlarýna sarýlarak aðlar. Kýzýn küçük erkek kardeþi, geline kardeþ kuþaðý baðlar ve hediyesini takar. Gelinin saðdýcý ve arkadaþlarý gelinin yanýnda yatýya kalýrlar. Pazar günü, erkek tarafý gelini almaya gelir. Kýz tarafý, gelenleri karþýlar, þeker ve kolonya ikram eder. Kýz tarafý davulcu ve zurnacýya hediye asar. Kapý kapatýlarak, hediye alýnmayýnca açýlmaz. Gelinin küçük erkek kardeþi, þayet yoksa yakýnlarýndan bir erkek çocuk gelinin sandýðýna oturur, erkek tarafýndan bahþiþ alýnmayýnca kalkmaz.

Gelin alayý, gelini aldýktan sonra geliþ yolunu izlemez, bir baþka yoldan –þayet varsa- yola çýkýlýr. Yolda çocuklar gelin alayýnýn yolunu keserler, kendilerine bahþiþ verilir.

Gelin arabadan indirilirken ayaðýnýn altýna koyun postu serilir. Koyun gibi sakin, iyi huylu olacaðýna inanýlýr. Damat, gelinin baþýndan çerez veya bozuk para saçar. Havaya silah atar.

Gelinin kucaðýna erkek çocuk verilir, çocuðunun erkek olmasý için Eline bal sürülür, girerken kapýya sürmesi istenir, böylece dilinin tatlý olacaðýna inanýlýr.

Gelinin çeyizi serilir.

Kayýnbaba tarafýndan geline, hayvan, tarla gibi varlýklar baðýþlanýr.

Ertesi gün, duvak düðünü yapýlýr. Konu komþu ve akrabalar getirdikleri hediyeleri verirler.

Düðünden üç gün sonra damat ve gelin kaynana görmeye veya el öpmeye gider. Sonraki günlerde yakýn akrabalarý yemeðe davet edilirler.
ATASÖZLERÝ VE DEYÝMLER
01 Acý patlýcaný kýraðý yakmaz.

02 Aç it, fýrýn yýkar.

03 Adam, adama yük deðil, can gövdeye mülk deðil.

04 Aðýlda oðlak doðsa, ovada otu biter.

05 Aklý ermemiþin sýðýrýný gütme, hak almasý zor olur.

06 Ali evlendi, Güllü gelin oldu.

07 Alma açtan ekþi maya, ya taþ keser ya kaya

08 Al mazlumun ahýný, gökten düþürür þahýný.

09 Altýn pas tutmaz, yiðit yas tutmaz.

10 Anamýn ekmeðine kuru, ayranýna duru demem.

11 Arý iþini, köpek diþini gösterir.

12 Arefe günü at beslenip, bayram günü cirit oynanmaz.

13 Arslan tuzaða düþünce, tilki kral kesilirmiþ.

14 At, eþek ve köpeðin nasibi bol olurmuþ.

15 At kazýðý koparýr kaçarsa, kazýk bir yere vurur, iki de saðrýya.

16 At, sahibine göre kiþner.
SUÞEHRÝ BÝLMECELERÝ
1- Tepede bir lolo oturur, Bin yüz arý götürür.

ALIÇ AÐACI

2- Yere düþer paslanmaz, Suya düþer ýslanmaz, Etini kessen seslenmez.

ALTIN-GÜMÜÞ-ÖLÜ

3- Ýttim açýldý, ilik düðme saçýldý.

AMBAR

4- Caný var, kaný yok

ARI

5- Cik cik kuþlar, Hamamda kýþlar, Yazýn dara düþürür, Kýþýn ele baðýþlar

ARI

6- Benim bir tepsi narým var, Yiðit isen birini al.

ATEÞ

7- Sarý öküz yattý kalkmaz, Kara öküz gitti gelmez

ATEÞ-DUMAN

8- Bir ufacýk mezar, Dünyayý gezer.

AYAKKABI

9- O odanýn içinde , Oda, onun içinde.

AYNA

10- Gökte kalaylý tencere,

AY

11- Yük üstünde yarým kömbe

AY

12- Bir uçtu yandan, Abdest aldý kandan. Yedi sene namaz kýldý, Bilmedi kýble ne yandan

BALIK

13- Sarý tavuk, dalda yatar, Dal kýrýlýr yerde yatar.

AYVA

14- Ben giderim o gider, Önüm sýra iz eder.

BASTON

15- Daða gider seslenir , Eve gider yaslanýr.

BALTA
SUÞEHRÝ MANÝLERÝ
1-
Alaca çoraplarý,
Yemeniler içinde.
Kýz beni býrakman,
Ermeniler içinde.

2-
Altýn yüzük taþýný,
Kim baðlamýþ baþýný,
Aþýklar kavuþmaz mý,
Sil gözünün yaþýný.

3-
Armudu alan da var,
Dibine varan da var,
Dedim ki gel al beni,
Bana yalvaran da var.

4-
Armudu daldan düþür,
Dibinde kahve piþir,
Her kahveyi sunuþta
Beni aklýna düþür.

5-
Ay ýþýyor ýþýyor,
Horozlar çaðrýþýyor,
Gözün kör ola horoz,
Niye dedin ýþýyor.

6-
Ayna attým çayýra,
Þavký vurdu bayýra,
Söyleyenler söylesin,
Ýþim çýktý hayýra.
7-
Babam evi kýþ evi.
Yanlarý gümüþ evi.
Vardým baktým kimse yok,
Olmuþ bir tanýþ evi.

8-
Bahçede çalý mýyým
Oðlan ben deli miyim
Seni almam demiþsin
Acep ben varýr mýyým

9-
Bahçenizde gül var mý,
Gül dibinde yol var mý,
Bu gece geleceðim,
Karyolanda yer var mý.

10-
Elinde süt küleði.
Kardan beyaz bileði.
Ýnþallah kabul olur,
Ýkimizin dileði.

11-
Elma attým geline.
Aldý soktu beline.
Yemesini bilmedi,
Verdi cahil eline.

12-
Elma attým köþeye,
Yuvarlandý döþeðe,
Akþam sabah gelirim,
Lavantalý döþeðe
SUÞEHRÝ’NDEN BÝR TÜRKÜ (Bekçinin Þerif’in Türküsü)
Kapýlarý kanatlý
Azimem saltanatlý
Nideyim saltanatý,
Þerif’i kana kattý.

Kapýlarý kayalý.
Silahlarý dayalý.
Ben onlarý vururdum,
Fakat kollarýn baðlý.

Kahve piþti soðudu.
Jandarmalar çoðudu.
Þu Zövkerin içinde,
Hiç mi dostum yoðudu.

Zövkerin önü yazý.
Terkimde urum kýzý.
Doðdu sabah yýldýzý.
Çekilmez bunun nazý.

( Türkü, esas adý Zövker olan Güneyli Köyü'nde vurulan Bekçinin Þerif için yakýlmýþtýr. )
HALK OYUNLARI
Suþehri yöresinde halk oyunlarýna eþlik eden enstrümanlardan, davul ve zurnanýn yaný sýra, Karadeniz Bölgesine has kemençenin görülmesi dikkat çekicidir.

Erkeklerin oynadýðý oyunlardan baþlýcalarý ; dik,düz,hoþ bilezik,temür aða, üç ayak oyunlarýdýr.

Kadýnlar ise daha çok kendi söyledikleri parçalar eþliðinde oynarlar.; Efeler,güzeller,altýn yüzük, ilvanlým kadýn halaylarýndan yaygýn olanlarýdýr.

Eski düðünlerde rastlanan cirit ve güreþ artýk unutulmuþ durumdadýr.
YÖRESEL YEMEKLER
SÝRON
Yufka açýlýr, sacda az piþirilir. Soðuyan yufka, baþ parmak kalýnlýðýnda sarýlýr.3-4 santim uzunluðunda kesilir. Yayvan siron sahanýna dizilir. Üzeri yoðurtlanarak, biberli yað gezdirilir.

KAVUT :
Kavrulmuþ buðday ve mýsýr, deðirmende öðütülür. Elde edilen un yaðda kavrulur, helva kývamýna gelinceye kadar su konur.

LOKUM :

Bir tava dolusu yað eritilir. Soðuyunca içine 7-8 yumurta kýrýlýr. Tuz ve su ilave edilerek katýca bir hamur yapýlýr. Bu hamurdan parçalar alýnarak kalem iriliðinde kesilir, yaðda kýzartýlýr. Gün öncesinden içine kuru üzüm atýlarak bekletilmiþ þerbet dökülerek servis yapýlýr.

PESKÜTAN ÇORBASI

Her yýl kýþ aylarýnda yemek üzere, sonbaharda yaðý çýkarýlmýþ ayraný yoðurt kývamýna gelinceye kadar kaynatýp tuzladýktan sonra, uzun süre saklanan peskütan soðuk suda ezilerek kaynatýlýr. Üzerine az miktarda mercimek ve yarma eklenir. Bunlar piþtikten sonra, üzerine yaðda kavrulmuþ yabani nane (Anuk) atýlarak sýcak bir þekilde yenir.

GELECOÞ

Yað tencerede eritilir, içerisine kýyma ve soðan konularak karýþtýrýlýr. Soðan iyice öldükten sonra su ilave edilir. Bir miktar peskütan, bu suda ezilerek kaynatýlýr. Ýyice ýsýtýlmýþ lavaþ ekmeði, geniþçe bir kaba doðranarak bu ekmeðin üzerine döküldükten sonra sýcak bir þekilde yenir